آشنایی با رشته رودخانه و اکوسیستم های آبی (River and Water Ecosystems)
- حسن رستمی
- بدون دیدگاه
- مقالات
- بروزرسانی شده در:
رشته رودخانه و اکوسیستم های آبی چیست؟
رشته رودخانه و اکوسیستم های آبی یکی دیگر از گرایشهای رشته علوم و مهندسی آب است که در زمینه مسائل رودخانهای مانند ارزیابی اثرات زیست محیطی، آلایندهها، اکولوژی رودخانه، زیستبومهای آبی و موارد دیگری که به نوعی با رودخانه سر و کار دارند، کاربرد دارد. این گرایش به صورت تخصصی به مطالعه و شناسایی هرچه عمیقتر مسائل فرسایش و رسوب در رودخانهها، کنترل سیلاب، ساماندهی و مدیریت رودخانهها، مدیریت اکوسیستمهای آبی، مسائل زیست محیطی و غیره میپردازد.
در واقع با انتخاب این گرایش، یک مهندس رودخانه و اکوسیستم های آبی توانایی انجام پروژههای رودخانهای مانند شناسایی و دفع خطرات زیست محیطی، ساماندهی رودخانهها و غیره را خواهد داشت. این گرایش با مسائل مطرح شده در موضوعات سازه، رسوب، آلودگیهای محیطی و آلایندهها، محیط زیست و اثرات زیست محیطی، فاضلاب و غیره در ارتباط میباشد.
برای آشنایی با رشته علوم و مهندسی آب و گرایشهای آن اینجا کلیک کنید.
اهمیت رشته رودخانه و اکوسیستم های آبی
اکولوژی رودخانه به روابطی اطلاق میشود که موجودات زنده با یکدیگر و محیط خود (اکوسیستم) دارند. اکوسیستم عبارت است از مجموع فعل و انفعالات بین گیاهان، جانوران و میکروازگانیسمها و اجزای فیزیکی و شیمیایی غیر زنده در یک محیط طبیعی خاص. جریان آب اصلیترین عاملی است که اکولوژی رودخانه را از سایر اکوسیستم های آبی متمایز میکند. زندگی روی کره زمین به اکوسیستم های سالم بستگی دارد.
اکوسیستم های آب شیرین مانند تالابها، رودخانهها و سفرههای زیر زمینی بخش مهمی از چرخه جهانی آب هستند. اکوسیستم ها منابع آب شیرین را تامین، تصفیه و محافظت میکنند. سوء مدیریت همراه با تغییرات آب و هوایی بسیاری از اکوسیستم ها را ویران میکند و توانایی آنها را برای ارائه خدمات آب شیرین تضعیف میکند، که این سلامت جوامع انسانی و محیطهای طبیعی را تهدید میکند.
تنوع زیستی در اکوسیستم های آب شیرین در خطر است. گونههای آب شیرین با سرعت بیشتری نسبت به گونههای زمینی یا دریایی در حال انقراض هستند. از دست دادن زیستگاه و آلودگی یک تهدید فزاینده است. تاثیر انسان بر اکوسیستم ها بر کمیت و کیفیت آب تاثیر میگذارد. مناظر طبیعی به دلیل شهرنشینی، صنعت و کشاورزی در حال از بین رفتن هستند. موارد بسیاری نیز وجود دارد که نقش اکوسیستم ها را بر جوامع بشری پررنگتر میکند.
همین عوامل باعث میشود تا اهمیت این رشته روز به روز بیشتر و بیشتر شود. متخصصین این رشته نباید رودخانهها را صرفاً به عنوان مجرای انتقال آب و رسوب به پاییندست در نظر بگیرند، بلکه آنها باید رودخانهها را به عنوان اکوسیستم در نظر بگیرند. برنامهریزی و مدیریت متخصصین این رشته باید به گونهای طراحی شود که نتایجی مانند حفظ تنوع فیزیکی، اتصال و تنوع زیستی در رودخانهها را در بر گیرد.
تواناییهای فارق التحصیلان این رشته
فارق التحصیلان این دوره دارای تواناییها و قابلیتهای زیر میباشند:
- توانایی برنامهریزی و مدیریت رودخانهها
- توانایی شناسایی و کنترل آلایندهها و آلودگی محیطی
- توانایی شناسایی انواع رودخانهها، مورفولوژی و رفتار رودخانهها
- شناسایی علل فرسایش در حوضههای آبریز رودخانهها، مکانیسم انتقال رسوب و چگونگی تهنشینی و انباشت ذرات رسوب در مسیر جریان و در محل سازههای آبی
- توانایی طراحی و نظارت بر تاسیسات کنترل سیلاب و اصلاح مسیرهای جریان رودخانهای
- تجزیه و تحلیل نتایج آزمایشهای مدلهای فیزیکی و هیدرولیکی در زمینه رودخانه
شغل فارق التحصیلان رشته رودخانه و اکوسیستم های آبی
فارق التحصیلان این گرایش بر حسب تواناییها و مهارتهایی که در طول دوره تحصیل به دست میآورند، میتوانند در موقعیتهای شغلی مختلف فعالیت کنند. البته زمینه تحقیق پایاننامه نیز تأثیر بسیار مهمی در یافتن شغل دارد.
دانش آموختگان این گرایش میتوانند با دستگاههای اجرایی، وزارتخانهها و سازمانهای مسئول اجرای طرحهای مهندسی رودخانه در زمینههای حفاظت رودخانهها، پروژههای زیست محیطی، تحقیقات آب و امور مرتبط با رودخانه مانند وزارت نیرو، وزارت جهاد کشاورزی، اداره منابع طبیعی و جنگلداری، سازمان حفاظت محیط زیست و وزارت راه و شهرسازی همکاری داشته باشند.
دروس دانشگاهی رشته رودخانه و اکوسیستم های آبی
دروس رشته رودخانه و اکوسیستم های آبی در مقطع کارشناسی ارشد:
در دوره کارشناسی ارشد دانشجویان با گذراندن تعدادی دروس نظری و عملی و نیز انجام یک پایاننامه در حوزه تخصصی خود اشراف پیدا میکنند. تعداد واحدهای درسی و پایاننامه مقطع کارشناسی ارشد مجموعاً 32 واحد میباشد که 12 واحد مربوط به دروس تخصصی، 14 واحد مربوط به دروس اختیاری و 6 واحد مربوط به پایاننامه است.
لازم به ذکر است که بنا به تشخیص گروه آموزشی ذیربط با توجه به زمینهی رشته کارشناسی دانشجو، تا سقف 12 واحد دروس جبرانی تعیین خواهد شد تا دانشجو این دروس را در طول دوره تحصیل بگذراند.
دروس تخصصی که در چارت درسی مقطع ارشد رشته رودخانه و اکوسیستم های آبی قرار دارد، در جدول زیر ارائه شده است:
دروس رشته رودخانه و اکوسیستم های آبی در مقطع دکتری:
رشته رودخانه و اکوسیستم های آبی در حال حاضر برای مقطع دکتری در هیچ کدام از دانشگاههای ایران ارائه نشده و دانشجو نمیپذیرد.
اما به طور کلی برای دوره دکتری دانشجویان با گذر از دو مرحله آموزشی و پژوهشی (تدوین رساله) به گسترش مرزهای دانش میپردازند. تعداد واحدهای درسی و پژوهشی این دوره مجموعاً 36 واحد میباشد که 2 واحد (حداکثر 4 واحد) مربوط به دروس تخصصی دکتری، 16 واحد مربوط به دروس اختیاری و 18 واحد مربوط به رساله است.
لازم به ذکر است که بنا به نظر استاد راهنما و تصویب گروه آموزشی ذیربط با توجه به زمینهی رشتههای کارشناسی و کارشناسی ارشد دانشجو، تا سقف 6 واحد دروس جبرانی تعیین خواهد شد تا دانشجو این دروس را در طول دوره تحصیل بگذراند.
دروس تخصصی دوره دکتری رشته علوم و مهندسی آب بین تمامی گرایشهای این رشته مشترک بوده و به صورت جدول زیر میباشد. دانشجویان حداقل یکی از دو درس را باید انتخاب کنند.
دروس اختیاری رشته رودخانه و اکوسیستم های آبی در مقطع ارشد و دکتری:
دروس اختیاری مشترک بین دو مقطع کارشناسی ارشد و دکتری رشته رودخانه و اکوسیستم های آبی مطابق با جدول زیر میباشد. برخی واحدها با گرایشهای دیگر مشترک است و برخی دیگر با توجه به گرایش، متفاوت خواهد بود.
دروس امتحانی آزمونهای تحصیلات تکمیلی رشته رودخانه و اکوسیستم های آبی
دروس امتحانی آزمون کارشناسی ارشد:
دروس امتحانی آزمون مقطع کارشناسی ارشد رشته رودخانه و اکوسیستم های آبی شامل موارد زیر میباشد.
- زبان عمومی و تخصصی
- ریاضیات
- هیدرولیک و هیدرولیک انهار
- هیدرولوژی
- مکانیک خاک
- ساختمانهای انتقال و توزیع آب
برای دریافت پاسخنامه تشریحی کنکور کارشناسی ارشد رشته رودخانه و اکوسیستم های آبی اینجا کلیک کنید.
دروس امتحانی آزمون دکتری:
هنوز در مقطع دکتری برای رشته رودخانه و اکوسیستم های آبی آزمونی برگزار نشده است.
در این مقاله سعی کردیم تا رشته رودخانه و اکوسیستم های آبی را از جنبههای مختلف بررسی کنیم. اگر سوالی در خصوص این رشته دارید در قسمت دیدگاهها ارسال کنید تا در سریعترین زمان ممکن، پاسخگوی سوالات شما باشیم.