رشته علوم و مهندسی آب (Water Science and Engineering)
- حسن رستمی
- بدون دیدگاه
- مقالات
- بروزرسانی شده در:
تعریف رشته علوم و مهندسی آب
رشته علوم و مهندسی آب یک علم میان رشتهای در علوم پایهی وزارت علوم، تحقیقات و فناوری است که رابط مهندسی مرتبط با آب و علوم طبیعی است. این رشته به علت ارتباط با سایر رشتهها به طور گستردهای در بر گیرنده کلیه مسائل مربوط به آب میباشد.
با توجه به بازنگری انجام شده توسط وزارت علوم، رشته مهندسی کشاورزی-آب و رشته مهندسی عمران-آب از لیست رشتههای وزرات علوم، تحقیقات و فناوری حذف گردیده و با یکپارچهسازی، رشته جدیدی با برنامه درسی بازنگری شده تحت عنوان رشته علوم و مهندسی آب در مقطع کارشناسی تعریف گردید.
فارق التحصیلان این رشته قادر به توسعه استراتژیها و راه حلهای فنی برای مدیریت پایدار منابع آب هستند. این شامل استفاده کارآمد از منابع آب محدود، اجرای الزامات فزاینده برای حفاظت از سازههای آبی، رسیدگی به رویدادهای شدید آب و هواشناسی، و کاهش اثرات تغییرات جهانی بر چرخه آب و چرخههای مواد مرتبط است.
تعریف علمی رشته علوم و مهندسی آب: رشتهای کاربردی از علوم آب که در آن از دانش گسترده و عمیق کسب شده از مبانی علمی مرتبط با آب، در مدیریت کمبود و استفاده بهینه از منابع آب سطحی و زیرزمینی استفاده میشود.
رشته علوم و مهندسی آب با رشتههایی مثل مهندسی عمران، علوم و مهندسی مرتع و آبخیزداری، علوم جغرافیایی، علوم زمین، مهندسی ایمنی، بهداشت و محیط زیست و … متفاوت است، هرچند که در برخی موارد وجه اشتراکهایی دارند.
دقت داشته باشید رشته علوم و مهندسی آب جزء رشتههای وزارت علوم است. پس برای ورود به این رشته، باید در کنکور وزارت علوم شرکت کنید نه کنکور وزارت بهداشت!
اهمیت رشته علوم و مهندسی آب
امروزه رشته علوم و مهندسی آب در سطح جهانی بسیار مورد توجه قرار گرفته است، زیرا با توجه به افزایش روز افزون جمعیت و توسعه صنایع، منابع محدود آب شیرین قابل دسترس در معرض انواع آلودگیهای میکروبی و شیمیایی قرار گرفته است. آلایندههای فراوانی از طریق فاضلابهای شهری، صنعتی و زهآبهای کشاورزی منابع حیاتی انسانها را به طور جدی مورد تهدید قرار دادهاند و این روند، رفته رفته به گونهای شده که دسترسی به آب کافی و مناسب در برخی از کشورها به یک بحرانی جدی تبدیل شده است.
با توجه به طیف وسیع این رشته و کاربرد علوم آب در زمینه مدیریت، طراحی، ساخت و بهرهبرداری از سیستمهای آبیاری و سایر موضوعات مرتبط با آب، آشنایی دانشجویان و فارق التحصیلان رشته علوم و مهندسی آب (Water Science and Engineering) با روشها و تکنیکهای مختلف، اهمیت ویژهای پیدا کرده است. در واقع دانشجویان رشته علوم و مهندسی آب با جنبههای مختلف آب آشنا شده و در جهت بهبود و ارتقا آنها گام بر میدارند.
در واقع هدف اصلی تربیت متخصصین در مقاطع تحصیلی مختلف (کارشناسی و تحصیلات تکمیلی) رشته علوم و مهندسی آب، کمک به رشد و توسعه اقتصادی کشور از طریق بالا بردن راندمان استفاده از منابع آب و خاک برای کاربردهای مختلف است.
در نتیجه هدفی که در مقاطع تحصیلات تکمیلی رشته علوم و مهندسی آب دنبال میشود، فراتر از تربیت نیروی انسانی ساده در این رشته است! چون در مقطع کارشناسی، آشنایی با اصول و مباحث اولیه انجام میشود و در مقاطع تحصیلات تکمیلی، هدف ارتقا دانشجویان است.
گرایشهای رشته علوم و مهندسی آب
وزارت علوم، تحقیقات و فناوری با بازنگری که در رشته علوم و مهندسی آب انجام داد، برای رشته علوم و مهندسی آب هشت گرایش تعریف کرد. این گرایشها عبارتند از:
- سازههای آبی
- آبیاری و زهکشی
- منابع آب
- هواشناسی کشاورزی
- هیدروانفورماتیک
- رودخانه و اکوسیستمهای آبی
- مدیریت و برنامهریزی منابع آب
- آثار و سازههای تاریخی آب
رشته علوم و مهندسی آب دارای مقاطع کارشناسی، کارشناسی ارشد و دکتری است. دانشجویان رشته علوم و مهندسی آب برای ادامه تحصیل در مقاطع تحصیلات تکمیلی (کارشناسی ارشد و دکتری) میتوانند گرایش مورد علاقه خود را انتخاب نموده و در کنکور مختص به هر گرایش شرکت کنند.
در حال حاضر در ایران، دانشگاههای مختلف برای مقطع کارشناسی ارشد به جز گرایش آثار و سازههای تاریخی آب، در سایر گرایشها دانشجو میپذیرند. در مقطع دکتری نیز امکان ادامه تحصیل فقط در گرایشهای سازههای آبی، آبیاری و زهکشی، منابع آب و هواشناسی کشاورزی وجود دارد.
بعد از انتخاب گرایش و ورود به آن، دانشجو در یکی از گرایشهای فوق، مهارت و علم کسب میکند.
رشتههای مجاز برای شرکت در کنکور رشته علوم و مهندسی آب
رشتههای مجاز به شرکت در مقطع کارشناسی:
ورود به مقطع کارشناسی (لیسانس) رشته علوم و مهندسی آب از طریق کنکور سراسری گروه آزمایشی علوم ریاضی خواهد بود.
در گروه آزمایشی علوم تجربی، پذیرش در رشته علوم و مهندسی آب صرفاً بر اساس سوابق تحصیلی امکانپذیر میباشد.
رشتههای مجاز به شرکت در مقطع کارشناسی ارشد:
بر اساس قانون وزارت علوم، تحقیقات و فناوری تمامی افرادی که مدرک کارشناسی (لیسانس)، یا کارشناسی ارشد (فوق لیسانس یا دکتری حرفهای) و یا مشغول به تحصیل در سال آخر مقطع کارشناسی که مدرک مذکور مورد تأیید شورای عالی انقلاب فرهنگی یا وزارت علوم، تحقیقات و فناوری و یا وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی باشد، را دارند میتواند در آزمون کارشناسی ارشد هر یک از گروههای آزمایشی علوم انسانی، علوم پایه، فنی و مهندسی، کشاورزی و منابع طبیعی، هنر و دامپزشکی شرکت کنند و در صورت قبولی در هر یک از این رشتهها، ادامه تحصیل بدهند.
بنابراین، برای ادامه تحصیل در مقطع کارشناسی ارشد رشته علوم و مهندسی آب، نوع مدرک کارشناسی ملاک نمیباشد.
رشتههای مجاز به شرکت در مقطع دکتری:
بر اساس قانون وزارت علوم، تحقیقات و فناوری مجموعه امتحانی انتخابی متقاضیان در مقطع دکتری لازم است متناسب با رشته تحصیلی مقاطع کارشناسی ارشد و یا دکتری عمومی آنها و مطابق ستون مربوط به رشتههای مرتبط در جدول رشتهها و مواد امتحانی آزمون باشد. جدول رشتهها و مواد امتحانی آزمون هرساله در سایت سازمان سنجش منتشر میشود. برای مقطع دکتری رشته علوم و مهندسی آب، این جدول به صورت زیر میباشد. مطابق با جدول، تمامی رشتهها میتوانند در آزمون مقطع دکتری رشته علوم و مهندسی آب شرکت کنند.
بازار کار رشته علوم و مهندسی آب
آینده شغلی رشته علوم و مهندسی آب، تا حد زیادی به علم و مهارت کسب شده در طی دوره تحصیل وابسته است. به صورت کلی، فارق التحصیلان رشته علوم و مهندسی آب در چند زمینه کاری زیر مشغول به کار خواهند شد. یعنی با توجه به گرایشی که انتخاب میکنید و همچنین مهارتهایی که در دوران تحصیل کسب میکنید، میتوانید در موارد زیر مشغول به کار شوید.
- ممکن است به عنوان کارمند در ادارات و ارگانهای دولتی مانند وزارت نیرو (مانند شرکتهای آب منطقهای، شرکتهای آب و فاضلاب شهری و روستایی)، شهرداریها، وزارت جهاد کشاورزی، اداره منابع طبیعی و آبخیزداری و … استخدام شوید.
- ممکن است علاقمند به فعالیتهای پژوهشی و تحقیقاتی باشید. در این راستا، هم میتوانید با اتمام مقاطع تحصیلات تکمیلی، به عنوان هیئت علمی در دانشگاهها و مراکز علمی و تحقیقاتی مشغول به کار شوید و هم در شرکتهای دانش بنیان فعالیت کنید.
- همچنین میتوانید به عنوان مهندس در مهندسین مشاور آب و خاک و شرکتهای خصوصی مشاور و پیمانکاری مشغول به کار شوید.
- علاوه براین، میتوانید با کسب تجربه کافی در شرکتها، شخصاً اقدام به تاسیس شرکتهای مهندسی مشاور و پیمانکاری در زمینههای طراحی و اجرای کانالهای انتقال آب و سازههای آبی، طراحی و اجرای پروژههای آبیاری تحت فشار، شبکههای آبیاری و زهکشی، آبهای زیرزمینی، ایستگاههای پمپاژ آب و … نمایید.
- زمینه دیگری که میتوانید فعالیت کنید، آموزش است. یعنی شما هم میتوانید در دانشگاههای مختلف به صورت ساعتی تدریس کنید، هم میتوانید با کسب مهارتهای کافی در مواردی مثل نرمافزارهای تخصصی رشته علوم و مهندسی آب، نرمافزارهای نقشهکشی، دوربینهای نقشهبرداری و …، آن را به افراد دیگر آموزش دهید.
دروس دانشگاهی رشته علوم و مهندسی آب نیاز بازار کار را تامین میکند؟
با توجه به این که رشته علوم و مهندسی آب یک رشته میان رشتهای است، لذا دروس دانشگاهی متنوعی را که مرتبط با علوم آب هستند شامل میشود. دروس دانشگاهی این رشته برای استفاده در حرفههای مرتبط و تخصصی کاربردی و مفید هستند، اما صرف گذراندن چند واحد دانشگاهی نیاز بازار کار را تامین نمیکند.
دانشجویان باید در طی دوران تحصیل توانمندیها و مهارتهای خود در دروس و نرمافزارهای تخصصی مرتبط با این رشته افزایش دهند تا بتواند علاوه براینکه نیاز بازار کار را تامین میکنند، شغل مناسبی هم پیدا بکنند.